Người bảo tồn di sản nước mắm

Người bảo tồn..."di sản nước mắm"!

(DVT.vn) - Từ quy mô gia đình, nước mắm Nguyễn Nghiêm đã trở thành thương hiệu nổi tiếng, lắng đọng hương vị quê hương, thấm đượm tinh hoa văn hoá ẩm thực Việt Nam.

Nhắc đến nước mắm, có ai sinh ra trên đất Việt quên được hương vị đậm đà, hòa trộn hồn cốt tinh túy của quê hương? Tết, trên mâm cơm truyền thống của người Việt Nam có thể vắng mặt nhiều món, song không thể thiếu được bát nước mắm sóng sánh, vàng như mật ong. 

 

Không biết từ bao giờ, người Việt chúng ta đã rong buồm ra Biển Đông, nơi chứa đựng nguồn hải sản đa dạng, cùng nhau khai thác “kho bạc” vô giá này. Từ những con cá tươi rói và hạt muối mặn mòi qua bàn tay lao động bền bỉ, khéo léo, người Việt đã sáng tạo ra thứ nước chấm độc đáo, trở thành thương hiệu riêng cho ẩm thực Việt Nam mà hiếm nơi nào trên thế giới có được. Quả không ngoa khi tự hào khẳng định: “Linh hồn của món ăn Việt chính là nước mắm’’. 
 

Bát nước mắm đặt trang trọng giữa mâm cơm truyền thống người Việt.

 
Người đàn bà lưu giữ… “linh hồn ẩm thực Việt” 
 

Chiều cuối năm, thơ thẩn trong hội chợ Thanh Xuân giữa cái lạnh của mùa đông mong tìm chút gì đặc biệt cho gia đình khi Tết Nguyên Đán sắp đến, len lỏi trong gió mùi thơm nồng, mặn mòi của cá biển quê hương đưa bước chân tôi đến gian hàng có cái tên khá quen thuộc: “Nước mắm cổ truyền Nguyễn Nghiêm”. Bà chủ của “tấm biển” ấn tượng ấy là Nguyễn Thị Nghiêm, người phụ nữ trạc tuổi 50, đôi mắt biết nói thân thiện nhìn tôi. Nụ cười hiền hậu, đôi tay thoăn thoắt, bà mời xem các sản phẩm thương hiệu Nguyễn Nghiêm đang trưng bày “mẫu” tại đây. Và câu chuyện của bà dắt tôi đến với… nước mắm, một trong những thế mạnh hàng đầu của công ty TNHH Nguyễn Nghiêm.
 


Gian hàng của bà Nghiêm tại hội chợ Thanh Xuân.

May mắn sinh ra trên vùng đất Tràng An, nơi nổi tiếng sành ăn bậc nhất cả nước, người con gái Nguyễn Thị Nghiêm từ nhỏ được thừa hưởng phẩm chất tinh tế, khéo léo trong cách lựa chọn ẩm thực của phụ nữ Hà Thành. Chỉ với chai nước mắm nguyên chất qua bàn tay tài hoa của các bà nội trợ, có thể biến thành biết bao món ngon, “bí quyết” gìn giữ và nâng niu hạnh phúc gia đình. Lớn lên, cô gái đẹp Nguyễn Thị Nghiêm sánh duyên cùng anh cán bộ thủy sản trẻ. Những năm đầu xây dựng gia đình, bà chủ danh nghiệp tương lai này công tác bên chồng trong ngành thủy sản Hà Nội.

 

Đầu thập niên 1980 cơ chế bao cấp còn đè nặng lên cuộc sống của mỗi người dân. Làm công tác thu mua hải sản cho xí nghiệp, bước chân bà in dấu trên nhiều vùng sản xuất nước mắm ngon nổi tiếng cả nước như: Nha Trang, Phan Thiết, Phú Quốc, Tĩnh Gia…Tận mắt chúng kiến bà con kiên trì “bám nghề”, bà Nghiêm thấy xót xa cho đầu ra của đặc sản Việt Nam. 
 

Bà chủ Nguyễn Nghiêm tự hào với sản phẩm cổ truyền.

Thời ấy, người xóm chài làm ra nhiều sản phẩm chất lượng cao (nước mắm, mắm tôm, mắm ruốc, mực khô, chả cá…) nhưng chủ yếu nhập vào các hợp tác xã, thu nhập không đủ chi phí, cuộc sống hết sức khốn khó. Rồi, ngay đến thị trường tiêu thụ nhỏ bé ấy cũng không còn trụ vững được nữa. Các làng chài ven biển rơi vào cảnh xơ xác, lưới chất thành đống, bao chiếc thuyền một thời tung hoành ở khơi xa nay nằm “phơi bụng” trên cát trắng để mặc nắng gió tàn phá…

 

Nhìn quang cảnh tiêu điều của nghề đi biển khiến người phụ nữ “nặng lòng với nước mắm” không thôi suy nghĩ. Làm thế nào để người dân sống được bằng nghề? Làm sao để giữ nghề truyền thống, làm giàu từ chính sản vật quê hương? Các câu hỏi như từng con sóng “vỗ” liên hồi vào tâm can người đàn bà vóc dáng nhỏ nhắn này. Những đêm trắng thao thức, vắt óc nghĩ suy, một ý tưởng “mạo hiểm” bất chợt lóe lên. Thủ đô Hà Nội - trung tâm kinh tế của cả nước, thị trường tiêu thụ rộng lớn, chính là “đáp án” cho bài toán “đầu ra” của nghề biển.

 

Nghĩ là làm. Người đàn bà Nguyễn Thị Nghiêm quyết tâm khởi nghiệp từ “vốn liếng” là chút kiến thức trong ngành thủy sản cộng với niềm đam mê nghề cổ truyền dân tộc. Nhớ về những ngày đầu khởi nghiệp, bà bộc bạch, “Thời gian dài trải nghiệm ở các làng chài ven biển để lại dấu ấn khó quên trong tôi. Nhìn giọt mồ hôi của bà con đổ xuống để đổi lấy từng giọt nước mắm thơm ngon khiến tôi cảm phục và thấy quý cái nghề này đến lạ lùng, dù biết bao vất vả, nhọc nhằn đang chờ mình phía trước. Đến một ngày tôi quyết định “rẽ bước sang ngang”, bỏ hẳn ngành thủy sản để đeo đuổi nghiệp nước mắm”.
 

Khách hàng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm truyền thống.

Năm 1989 bà cùng chồng đặt viên gạch đầu tiên dựng xây thương hiệu Nguyễn Nghiêm nổi tiếng ngày nay. Một cơ sở cơ sở sản xuất nhỏ, nhanh chóng được thành lập với 5 nhân viên đều thuộc gia đình, đảm nhận toàn bộ từ khâu sản xuất đến đóng gói, tiêu thụ sản phẩm. “Vạn sự khởi đầu nan”, câu thành ngữ ấy quả đúng với con đường chông gai mà nữ doanh nhân này đã bước qua. Đầu thập niên 1990 kinh tế thị trường dần định hình. Cơ sở nước mắm non trẻ của bà vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt của các công ty có vốn lớn, đang tham vọng thâu tóm thị trường Việt Nam. 

 

Người đàn bà từng rất “tự tin” với đầu ra sản phẩm đã phải chua chát đón nhận “trái đắng” đầu mùa, bởi kiến thức trong ngành thủy sản không giúp bà nhiều trên thương trường đầy sóng gió. “Lúc ấy, cả gia đình lao đao, gần như tuyệt vọng. Nhiều đêm tôi thức trắng vì lo lắng đầu ra cho sản phẩm nếu không bắt buộc phải bỏ nghề”, bà nhớ lại. Là sản phẩm mới, chưa được người tiêu dùng biết đến nên hàng làm ra bán rất chậm. Quá mỏi mệt, người phụ nữ giàu nghị lực Nguyễn Thị Nghiêm có lúc thoáng xuất hiện ý nghĩ “buông tay chèo”… 


Kiên trì “bám nghề” ...đến nữ doanh nhân thành đạt
 

Hình ảnh người chồng tận tụy và các con luôn ở bên động viên đã thắp sáng khát vọng cháy bỏng, giúp bà đạp bằng mọi gian khó để tìm cho mình lối đi đúng đắn nhất. Hồi ấy, bà con ngư dân thường thấy xuất hiện một phụ nữ trung tuổi, kiên trì đến tận các cơ sở nước mắm nổi tiếng nhất cả nước học cách pha chế, ngâm ướp. Bà không ngại đi Phan Thiết hay vào tận Phú Quốc để kiếm tìm nguồn cá tươi, trực tiếp khảo sát thế mạnh, điểm yếu của từng loại mắm và viết riêng cho mình cuốn bí quyết. Mặt khác, bà mạnh dạn liên lạc, tìm kiếm đơn hàng từ bạn bè, chủ yếu làm cùng trong ngành thủy sản. 


Nhẫn nại, chắt chiu kinh nghiệm; thật thà, say mê với công việc, tất cả vì chất lượng sản phẩm, cố gắng đó của bà đã được đền đáp xứng đáng. “Tiếng lành đồn xa”, số lượng nước mắm bán ra ngày một nhiều hơn. Cùng với đó là chỗ đứng, uy thế trên thị trường ngày càng được khẳng định. Chính vì thế, nhắc đến thương hiệu nước mắm Nguyễn Nghiêm, người tiêu dùng Hà Nội thường nhớ đến những sản phẩm giàu đạm, thành phần dinh dưỡng cao, mùi thơm tự nhiên, hoàn toàn không sử dụng màu và hóa chất, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí: sạch, an toàn, tiện dụng. 
 

Thương hiệu nước mắm cổ truyền Nguyễn Nghiêm được người tiêu dùng nhiều năm tin tưởng.


Từ cơ sở quy mô gia đình, sau hơn hai mươi năm trời lăn lộn trên thương trường, bà chủ Nguyễn Nghiêm đã có trong tay Công ty TNHH khang trang. Sản phẩm của bà có mặt khắp các siêu thị lớn Hà Nội như Big C, Fivimart, Thành Đô, Intimex…Doanh thu của công ty ngày một tăng. Nếu như trước đây chỉ đạt 7 tỷ/năm, thì đến nay đạt hơn 12 tỷ, giải quyết việc làm cho hơn ba chục lao động. Chữ tín với khách hàng luôn là kỉ luật cao nhất được bà chủ Nguyễn Nghiêm đặt lên hàng đầu.

Ngoài thương hiệu nước mắm cổ truyền, bà Nghiêm khéo léo chế biến các sản phẩm khác từ cá để làm đa dạng thực đơn, giúp người tiêu dùng có thêm lựa chọn. Các món ngon nguồn gốc từ biển như: chả cá, mắm tép...rất được khách hàng ưa chuộng.

Tận mắt nhìn các thao tác làm món "chả cá bao trứng cút" được thực hành ngay tại hội chợ.


Dành trọn tuổi thanh xuân cho nghề cổ truyền dân tộc, doanh nhân Nguyễn Thị Nghiêm mong ước nước mắm không chỉ ngự trị trên bàn ăn người Việt, mà sẽ vươn ra khắp nơi trên thế giới. Bà chia sẻ, “Người Việt ta có nước mắm là quà tặng diệu kì từ biển khơi. Thứ nước chấm tuyệt hảo này hun đúc nên cả một “văn hóa chấm” tinh tế bậc nhất thế giới. Là người con đất Việt chúng ta có quyền tự hào về kho báu vô giá mà ông cha để lại. Tuy nhiên, nước chấm “thuần Việt” này đang có nguy cơ bị xâm lấn bởi nhiều loại ngoại lai. Truyền bá, gìn giữ nó là trọng trách thiêng liêng của mỗi người con Việt Nam”. 

Hai mươi năm là khoảng thời gian không quá dài trong cuộc đời của một con người, nhưng chẳng phải ai cũng dám bỏ ra để vươn tới mơ ước của mình. Không ngừng sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường, ước mơ đưa nước mắm Việt chinh phục nhiều miền xa…Bà chủ Nguyễn Thị Nghiêm đang viết tiếp câu chuyện đẹp về nữ doanh nhân Việt Nam thời hội nhập.

 

Bài và ảnh: Dạ Minh Châu

 

http://dvt.vn/20111229035342295p0c93/nguoi-bao-tondi-san-nuoc-mam.htm

Viết bình luận